Anja Flipsen: “Palliatieve zorg gaat vooral over hoe iemand wil leven”

In de palliatieve fase ontstaan vaak vragen over de toekomst en zorgen over naasten. Voor Anja Flipsen, gespecialiseerd verpleegkundige oncologie en palliatieve zorg bij Careyn en consulent bij het Palliatie Team Midden Nederland, begint goede palliatieve zorg daarom met luisteren. "We kijken niet alleen naar de medische situatie, maar ook naar wat iemand bezighoudt.” Zo heeft Anja gemerkt dat mensen vaak denken dat palliatieve zorg over sterven gaat. “Maar het gaat vooral over leven. Over wat voor iemand nog van waarde is.”

Want wat is voor jou belangrijk? Waar maakt iemand zich zorgen over? Wat geeft nog betekenis aan de dag? En wat hoopt iemand nog mee te maken? Deze gesprekken zijn volgens Anja minstens zo belangrijk als de medische zorg. Door deze gesprekken eerder te voeren, ontstaat er ruimte voor wensen en keuzes van de persoon. En dat geeft meer mogelijkheden, meer eigen regie en kansen om de zorg beter aan te sluiten op iemands leven.

Voor de wijkteams kunnen dit vragen zijn die niet altijd makkelijk zijn om te stellen. Daarbij vinden cliënten of mantelzorgers het soms ook spannend om over de toekomst te praten. "Maar uiteindelijk geven die gesprekken vaak rust. Mensen weten beter wat ze kunnen verwachten en voelen zich voorbereid op wat er mogelijk komt." Daarbij komen ook onderwerpen aan bod als medische behandelingen, grenzen aan zorg, zingeving en de laatste levensfase.

Ook mantelzorgers krijgen ondersteuning en aandacht. "Een ernstige ziekte raakt nooit één persoon," vertelt Anja. "Partners, kinderen en andere naasten dragen vaak veel verantwoordelijkheid. We kijken daarom altijd naar de draaglast én draagkracht van het hele systeem rondom een cliënt, en hoe we hun het beste kunnen ondersteunen.”

Eén vertrouwd aanspreekpunt

In de palliatieve fase zijn vaak meerdere zorgverleners betrokken, zoals huisartsen, specialisten, wijkverpleegkundigen, paramedici en sociale teams. "Mensen weten soms niet meer bij wie ze terechtkunnen met hun vragen," legt Anja uit. "Dan helpen wij om overzicht te creëren en zorgen we dat iedereen dezelfde informatie heeft."

Een van de redenen waarom Anja zo enthousiast is over de opkomende rol van Casemanager Palliatieve Zorg. Het uitgangspunt is om iedere cliënt in de palliatieve fase een vast aanspreekpunt aan te bieden. "Eigenlijk werken oncologieverpleegkundigen en casemanagers dementie al jaren op deze manier," vertelt Anja. "Terwijl mensen met COPD, hartfalen of een kwetsbare gezondheid dezelfde behoefte aan overzicht en begeleiding."

De casemanager helpt de cliënten en naasten bij het navigeren door het zorglandschap, coördineert de samenwerking tussen zorgverleners en ondersteunt bij moeilijke keuzes. Belangrijk daarbij is dat het geen nieuwe functie is, maar een rol die wordt ingevuld door de zorgverlener die daarvoor het meest geschikt is. Dat kan een gespecialiseerde verpleegkundige zijn, maar bijvoorbeeld ook een praktijkondersteuner van de huisarts met voldoende expertise.

Uiteindelijk draait palliatieve zorg volgens Anja om iets heel eenvoudigs. "Niet de ziekte staat centraal, maar de mens. En de vraag hoe iemand de tijd die nog voor hem of haar ligt, zo goed mogelijk wil invullen."