“Onbegrepen gedrag bestaat niet”

Ze begon als zestienjarig meisje, zonder groot plan of toekomstbeeld, maar gewoon met de wens om met mensen te werken. Samira startte bij Careyn als helpende en kreeg al snel de kans om zich te ontwikkelen. Eerst de opleiding tot verzorgende IG. En later, veel meer dan dat.

Dat ze jaren later zou meewerken aan het openen van een islamitische afdeling en collega’s zou begeleiden in cultuursensitieve en inclusieve zorg, had ze zelf nooit kunnen bedenken. “Als jong meisje wist ik niet eens waar ze het over hadden,” vertelt ze lachend. “Ik wilde gewoon mijn schoolopdracht goed afronden.” Maar soms zet één opdracht iets in beweging dat niet meer stopt.

Van schoolopdracht naar overtuiging

Tijdens haar opleiding moest Samira een presentatie geven. Het onderwerp kwam niet uit een boek, maar uit haar eigen observatie: de onzichtbaarheid van migratieouderen in de zorgsetting. Na afloop kreeg ze een onverwachte vraag. Of ze haar plan wilde realiseren. Ze antwoordde ja, zonder precies te weten wat dat betekende. “Ik dacht: prima. Mij ging het om een voldoende.” Niet veel later zat ze midden in een traject dat leidde tot het openen van een islamitische afdeling. “En sinds die tijd ben ik eigenlijk niet meer weggegaan.”

Begrijpen wat je ziet

Samira werkte tijdens haar opleiding op verschillende afdelingen: psychiatrie, revalidatie, somatiek. Maar op de islamitische afdeling viel alles samen. Niet omdat het eenvoudiger was, maar omdat het logisch voelde “Wat een ander ziet als een taalbarrière, is voor mij gewoon begrepen taal,” legt ze uit. “En onbegrepen gedrag bestaat eigenlijk niet. Als iemand zich niet in woorden kan uitdrukken, gaat het lichaam spreken. Dat is ook communicatie.” Gedrag wordt op haar afdeling niet meteen gecorrigeerd of geproblematiseerd, maar bekeken vanuit achtergrond, cultuur en levensverhaal. “Je ziet een mens achter het gedrag. Dat maakt een wereld van verschil.”

Zorg op maat vraagt lef

Maar volgens Samira is zorg op maat leveren niet altijd makkelijk. Het vraagt soms dat je afwijkt van vaste regels of routines. “Je hoort dan 'we hebben toch afspraken, protocollen?' En dan verwijs ik terug naar de visie dat we zorg op maat leveren. Iedereen krijgt zorg op zijn eigen manier. Dat kost tot de dag van vandaag nog steeds energie,” vertelt ze eerlijk. “Maar ik doe het met passie.”

Om collega’s beter hierin mee te nemen, volgde ze zelf de opleiding Diversiteit & Inclusie. “Ik heb het team er een beetje mee besmet,” zegt ze met een glimlach. “We werken al cultuursensitief, dus we hebben ook de ruimte om voorop te lopen.”

Geen handleiding, maar aandacht

Het team op haar afdeling werkt vanuit aandacht. “Het is geen onderwerp bij ons, het is gewoon hoe we kijken. Je ziet een mens met een verhaal. Dat geldt ook in de palliatieve fase. Dan gaat het om rituelen. Want wat is belangrijk voor iemand? Wat hoort bij afscheid nemen binnen de islam? Ik merk dat anderen dan soms handelingsverlegen zijn. Dan zeggen ze: doe jij het maar, jij begrijpt dit. Maar juist dan is het haar taak om collega’s mee te nemen. Niet overnemen, maar uitleggen waarom dit belangrijk is.”

Mensen in hun kracht zetten

Samira’s manier van werken werkt aanstekelijk. Ze ziet hoe collega’s groeien als ze ruimte krijgen. “Als iemand zegt: deze mevrouw heeft hier vandaag zin in. Wat maakt het dat jij dat niet zou doen?” Collega’s durven meer initiatief te nemen. “Je moet iemand niet afnemen waar hij goed in is,” zegt ze. “Ik wil iedereen in zijn eigen kracht zetten, maar altijd in verbinding met de bewoner.” Dat zie je terug bij palliatieve zorg. “In het begin vond iedereen het spannend. Nu staan ze in de rij om het te doen. Omdat ze voelen hoe bijzonder het is.”

Het moment dat alles veranderde

Samira’s keuze voor de zorg begon niet in een lokaal, maar onderweg. Tijdens een vakantie in een touringcar richting Marokko werd een man onwel, ergens in Frankrijk. “Ik zag mensen hem uit de bus tillen,” vertelt ze. “En ik hoorde iemand zeggen: jij bent toch verpleegkundige?” Het antwoord raakte haar diep. “Die persoon zei: nee, dat slijm uit zijn mond, dat ga ik echt niet doen.” Dat moment werd een keerpunt. “Ik dacht: als er iets gebeurt, moet ik kunnen handelen.” Na die vakantie rondde ze haar studie af en koos definitief voor de zorg.

Zorgen met ervaring in je hart

Maar ook Samira zelf weet wat verlies is. Haar vader kreeg een CVA (beroerte) en overleed. “Ik weet hoe pijnlijk het is. En ik weet hoe belangrijk ouders zijn binnen de islam.” Die ervaring neemt ze mee in haar werk, zonder haar professionele rol te verliezen. “Ik voel mensen, maar ik begeleid ze ook. Ze zitten midden in hun emotie, in levend verlies.” Dat vraagt nabijheid en richting. “Dat is mijn kracht.”

Lef om jezelf te blijven

Wat ze nieuwe collega’s wil meegeven? “Lef. Durf je uit te spreken. Durf te zeggen waar jij voor staat.” Volgens Samira zijn alle zorgverleners met de juiste intentie begonnen. “Maar als je niet gehoord wordt, raak je jezelf kwijt. En dan gaan mensen weg.” Ze is eerlijk over het werk. “De basiszorg is zwaar. Maar het is zoveel meer dan wassen en aankleden. Het gaat om de mens erachter.” Samira gelooft niet in perfectie. Wel in transparantie. “We bieden geen perfecte zorg. Dat doen we niet. Maar we proberen wel echt de juiste en passende zorg te leveren. Fouten maken mag. Daar leer je van.”

En misschien is dat wel de kern van haar verhaal: blijven voelen, blijven kijken en blijven staan voor wat jij belangrijk vindt. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het klopt.