Deel deze pagina
Klinisch redeneren begint in de wijk al achter de voordeur
Wie bij wijkverpleging vooral denkt aan steunkousen aantrekken en helpen met douchen, ziet maar een klein deel van het werk. Als wijkverpleegkundige krijgt Annemieke te maken met verschillende ziektebeelden, complexe wondzorg, ziekenhuis verplaatste zorg, psychiatrische problematiek en palliatieve zorg. Ze observeert, signaleert, stelt indicaties en moet regelmatig zelfstandig inschatten wat er aan de hand is en welke zorg nodig is. "Je moet heel veel klinisch redeneren. Dat vind ik juist heel leuk."
Alleen op pad vraagt om zelfstandig handelen
Annemieke dacht ooit zelf dat werken in de wijk niets voor haar zou zijn. Na een aantal jaren in de zorg en het behalen van haar Mbo Verpleegkunde werd ze door iemand uitgedaagd om eens een dag mee te lopen in de wijk. "Ik dacht: dat vind ik helemaal niks, een beetje mensen wassen. Maar na die dag meelopen was ik eigenlijk gelijk verkocht." Inmiddels heeft ze ook haar Hbo Verpleegkunde afgerond en werkt ze als wijkverpleegkundige bij Careyn. Juist de zelfstandigheid spreekt haar aan. Waar in het ziekenhuis collega's en een arts vaak dichtbij zijn, stapt ze in de wijk alleen bij een cliënt naar binnen.
"Als je bij iemand komt en die is echt ziek, moet je zelfstandig handelen." Dat vraagt om goed observeren en klinisch redeneren. Wat zie je? Welke klachten heeft iemand? Welke ziektebeelden spelen mee? Welke medicatie gebruikt iemand? Waar kunnen veranderingen vandaan komen en wat moet er gebeuren? "Als je dan merkt: ik zat op het goede spoor, geeft dat wel een kick. Soms is het ook spannend. Dan denk je: heb ik het juiste gedaan?" Zelfstandig werken betekent voor Annemieke niet dat ze alles alleen hoeft op te lossen. Bij twijfel overlegt ze met een collega-verpleegkundige of een andere wijkverpleegkundige. "Je staat er niet alleen voor, maar je gaat wel alleen op pad."
Verschillende ziektebeelden komen achter één voordeur samen
Juist die thuissituatie maakt het werk inhoudelijk breed. Annemieke ziet cliënten bij wie meerdere ziektebeelden tegelijkertijd spelen. Dat betekent dat een klacht lang niet altijd één duidelijke oorzaak heeft. Ze moet verbanden leggen, oorzaken onderzoeken en waar nodig meetinstrumenten gebruiken. Daarnaast krijgt ze te maken met complexe wondzorg en ziekenhuisverplaatste zorg. Sommige cliënten krijgen thuis behandelingen waarvoor nauw contact met het ziekenhuis nodig is. Bij andere cliënten spelen juist psychische problemen een belangrijke rol.
Zo kwam Annemieke bij een jonge cliënt om hem te ondersteunen bij zijn medicatie. Op papier leek de zorgvraag misschien klein. In de praktijk bleek dat dagelijkse contact voor hem essentieel. Zonder dat moment zou hij zijn medicatie niet innemen, vertelde hij haar. Dat signaleren hoort voor Annemieke net zo goed bij verpleegkundige zorg. Daarom leert ze stagiaires om niet alleen naar de handeling te kijken waarvoor ze binnenkomen. "Ga even rustig zitten en observeer wat je ziet. Daar kun je soms zoveel uithalen."
De zorgvraag is niet automatisch de oplossing
Ook bij een ogenschijnlijk eenvoudige zorgvraag moet je volgens Annemieke blijven nadenken. Iemand die hulp nodig heeft bij het douchen, hoeft die hulp bijvoorbeeld niet vanzelfsprekend blijvend te krijgen. Samen met de cliënt kijkt ze wat iemand nog zelf kan en wat nodig is om zelfstandiger te worden. Een cliënt die Annemieke bijbleef, had een ernstig CVA gehad. Hij wilde niet revalideren en ging naar huis terwijl hij nog nauwelijks zelfstandig kon functioneren. Samen met onder andere de fysiotherapeut en ergotherapeut werkte het team stap voor stap aan zijn zelfstandigheid. Dat betekende soms juist iets níét voor hem doen.
"Hij zei later tegen mij: jij hebt me er echt doorheen getrokken door af en toe heel streng te zijn en te zeggen: nee, je moet het echt zelf doen." Uiteindelijk kon de man volledig uit zorg. Een andere cliënt had hulp nodig bij het verwisselen van zijn katheter. Zelf wilde hij vooral leren hoe hij dat kon doen, omdat hij met zijn camper wilde overwinteren. Annemieke leerde het hem stap voor stap aan. Later kreeg ze een bericht dat het hem zelfstandig weer was gelukt.
Indiceren begint met begrijpen wat iemand wil
De verantwoordelijkheid van een wijkverpleegkundige begint vaak al voordat de zorg daadwerkelijk wordt ingezet. Tijdens een verpleegkundig adviesgesprek brengt Annemieke in kaart wat er speelt en welke ondersteuning iemand nodig heeft. Daarbij kijkt ze niet alleen naar ziekte en beperkingen. Ze wil ook weten wat iemand belangrijk vindt en wat diegene nog wil kunnen doen.
Zo sprak ze een man met ernstige COPD. Hij wilde vooral hulp bij het douchen. Niet omdat douchen voor hem het belangrijkste doel was, maar omdat hij daardoor voldoende energie overhield om op zijn kleinkinderen te passen."Dan denk je: oké, dan gaan we dat doen." Voor Annemieke laat zo'n gesprek zien hoe belangrijk gesprekstechnieken zijn in haar vak. Mensen vertellen haar soms tijdens een eerste gesprek al heel persoonlijke dingen. Die informatie helpt om te begrijpen welke zorg daadwerkelijk passend is.
Ook psychiatrie en palliatieve zorg horen bij de wijk
Niet iedere situatie is met verpleegkundige kennis alleen op te lossen. Annemieke heeft regelmatig contact met huisartsen, ziekenhuizen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten en praktijkondersteuners. Ook rondom cliënten met psychiatrische problematiek wordt samengewerkt met andere zorgprofessionals.
En wanneer iemand een chronische ziekte heeft en mogelijk de laatste levensfase ingaat, verandert ook het gesprek. "Dan ga je heel proactief kijken: wat wilt u? Wilt u thuis blijven? Wilt u naar een hospice? Wilt u nog naar het ziekenhuis? Zijn er nog bepaalde wensen?" Ook palliatieve zorg is onderdeel van haar werk. Dat levert soms intensieve gesprekken op met mensen die weten dat ze gaan overlijden. Sommige situaties raken haar. Ze heeft geleerd die na haar werk zoveel mogelijk los te laten en kan er binnen haar team over praten wanneer dat nodig is.
Niet de apparatuur, maar je verpleegkundige blik
Voor Hbo Verpleegkundigen die vooral enthousiast worden van technische apparatuur en verpleegtechnische handelingen is de wijk volgens Annemieke misschien niet de meest voor de hand liggende keuze. Natuurlijk komen verpleegtechnische handelingen voor, maar haar expertise wordt vooral op een andere manier aangesproken. "Je kijkt vanuit je verpleegkundige expertise: wat zie ik, wat is er aan de hand, welke medicatie gebruikt mevrouw, waarom is ze nu zo in de war, waarom heeft ze pijn in haar rug?"
Daarin komen voor haar veel onderdelen van het vak samen: klinisch redeneren, observeren, signaleren, indiceren, samenwerken en gesprekken voeren. En dat terwijl je steeds opnieuw een andere situatie binnenstapt. Zelf had Annemieke dat beeld ook niet voordat ze in de wijk ging werken. Daarom heeft ze voor verpleegkundigen die twijfelen een eenvoudig advies: "Loop eens een dagje mee en zie hoe divers het is. Kijk eens achter die voordeur wat je allemaal meemaakt."
Wil jij je verpleegkundige expertise breed inzetten? Ontdek het werken als Hbo Verpleegkundige in de wijk bij Careyn!